Lif nedir?

Selüloz zarlarına, odun özünün toplanmasıyla meydana gelmiş ip biçiminde hücrelerdir. Bitkiye destek olmaları bakımından «destek doku» diye adlandırılırlar. Kasları meydana getiren kas tellerine ve hamamda sabunlanmaya yarayan gevşek örülmüş beze de lif denir. Lifler, bitkilerin (meyve, sebze ve tahıl gibi) vücut tarafından sindirilmeyen bölümüdür. Diyetle alınan lifler 2 tiptir: çözünür lifler, sıvıyla karışınca bir jel oluşur, çözünmez lifler sıvıyla karışınca jel oluşmaz.

Liflerin işlevi

Hem çözünen hem de çözünmeyen lifler, normal barsak hareketlerinin oluşmasına ve düzenli olmasına yardımcı olduklarından sağlıklı bir diyetin önemli parçalarıdır. Bunun yanı sıra, çözünür lifler, doymuş yağ ve kolesterol içeriği düşük bir diyetle birlikte alındıklarında, belirli kanser türleri, diyabet, sindirim bozuklukları ve kalp hastalığı riskinde azalmayla ilişkili bulunmuştur. Çözünür liften zengin yiyecekler, yulaf kepeği, fasulye, bezelye, kepekli pirinç, arpa ve turunçgillerdir. Çözünmeyen liften zengin yiyecekler, kepekli buğday ekmeği, buğdaylı kahvaltılık yiyecekler, kepekli buğday, çavdar, kabuklu pirinç, arpa, lahana, havuç ve Brüksel lahanasıdır.

Besinsel lif nedir?

Besinsel lif kavramı, son yıllarda oldukça değişmiştir. Besinsel lifin daha önce kabul edilenden çok daha geniş bir madde çeşitliliğini kapsadığı ve daha fazla fizyolojik öneme sahip olduğu anlaşılmıştır. Avrupa’da veya dünyada genel kabul gören bir besinsel lif tanımı yoktur. Ancak fizyolojik temelli bir tanımın gerekli olduğu konusunda mutabakat söz konusudur. İnce bağırsakta sindirilmemesi, besinsel lifin temel bir fizyolojik özelliğidir. Dolayısıyla son besinsel lif tanımları –nişasta dışı polisakkaritlere ek olarak- dirençli nişasta ve sindirilmeyen oligosakkaritler gibi diğer sindirilmeyen karbonhidratları da kapsamıştır. Son yıllarda yapılan araştırmalarla besinsel liflerin temel fizyolojik özellikleri belirlenmiştir. Bu özellikler; kalın bağırsak fonksiyonlarında iyileşme sağlama, kan kolesterolünü azaltma ve tokluk kan glukoz ve insülin seviyelerini düşürmedir.

En son tanımlara göre besinsel lifler, bitki hücre duvarlarının başlıca bileşenleri olan karbonhidrat polimerlerinden ve nişasta dışı polisakkaritlerden oluşmaktadır. Bunlar; selüloz, hemiselülozlar, hemiglukanlar ve pektinlerin yanı sıra gamlar ve müsilajlar gibi bitki ve alg kaynaklı diğer polisakkaritlerdir.  Diğer bileşenler, inülin ve dirençli nişasta gibi sindirilmeyen depo polisakkaritlerini içermektedir. Son tanımlar, aynı zamanda ince bağırsaktan değişmeden geçen sindirilmeyen karbonhidrat analoglarını da kapsamaktadır. Bunun örnekleri ise dirençli nişasta, dirençli maltodekstrinler, frukto-oligosakkaritler ve galakto-sakkaritlerin yanı sıra modifiye selüloz ve polidekstroz gibi sentezlenmiş karbonhidrat polimerleridir. Bunlar ayrıca lignin ile analitik yöntemlerde polisakkaritler ve oligosakkaritlerle birlikte ekstrakte edilen (mumlar, kütin, polifenoller ve fitosteroller gibi) diğer maddeleri de kapsamaktadır.

lif

Besinsel lifler, çözünür ve çözünmeyen lifler olarak ikiye ayrılır. Bu sınıflandırma, lifleri fizyolojik özellikleri açısından kategorilere ayırır. Bir tarafta temel olarak glukoz ve yağ emilimini etkileyen lifler yer alır. Bunlar, viskoz olduğu ve ince bağırsakta jel oluşturduğu için çözünür lif (pektinler ve ß-glukanlar gibi) olarak adlandırılmıştır. Diğer taraftan bağırsak fonksiyonları üzerinde daha büyük bir etki gösteren besinsel lif türleri, çözünmeyen lifler (selüloz ve lignin vb.) olarak adlandırılmıştır. Bu durumda basit fizyolojik ayrım uygun değildir çünkü bazı çözünmeyen lifler, hızlı bir şekilde fermente edilir, bazı çözünür lifler ise glukoz ve yağ emilimini etkilemez.  Çözünür ve çözünmeyen lif terimleri yanıltıcı olabildiğinden Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 1998 yılında bu terimlerin artık kullanılmamasını tavsiye etmiştir.

Kas lifleri

İnsanlar, vücut hareketleri bakımından oldukça esnek bir yapıya sahiptir. Öyle ki, kişiler vücutlarının büyük bir bölümünü hareket ettirebilme özelliğine sahiptir. Eller, kollar, ayaklar, bacaklar ve boyun gibi bölgeler, bu duruma verilebilecek en iyi örneklerdir. Kas lifleri, bu vücut hareketlerin gerçekleşmesini sağlayan ipliksi yapılara verilen isimdir. Vücutta yer alan organların oldukça büyük bir kısmı, çalışabilmek için kas liflerine ihtiyaç duymaktadır. İnsan organizmasında bu tür fonksiyonları bulunan kas lifleri, kas hücrelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. Bu kas hücreleri gevşeme ve de kasılma özelliğine sahiptir. Kas hücreleri kas liflerini oluşturduğu gibi, kas lifleri de kendi aralarında birleşerek kas demetlerini oluşturmaktadır.

lif

Kas liflerinin kendi içerisinde oldukça farklı türleri bulunmaktadır. İskelet kası, farklı çeşitteki kas liflerinin karışımından meydana gelmektedir. Bu değişik türdeki kas liflerinin biyokimyasal ve de fiziksel özellikleri birbirinden farklıdır. İnsan vücudunda, iki adet kas lifi grubu bulunmaktadır. Bu gruplandırma, kasları uyarıcı yapıdaki sinirlerin kasılma hızlarına ve de sinirlerine bağlı olarak yapılmıştır. Bu kas grupları, hızlı ve yavaş üniteler adlarıyla anılmaktadır. Bu ünitelerin, birbirlerine dönüşme özelliği bulunmamaktadır. Bunun nedeni ise, vücutta bulunan ünite ve de kas liflerinin oranının zaten kalıtımsal özelliklere bağlı olarak önceden belli olmasıdır. Kas liflerinin içerisinde yavaş ve hızlı çalışma özelliğine sahip lifler bulunmaktadır. Bu liflerin kendi aralarında uyum sağlayabilmek için, antrenmanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenden dolayı, kasların büyüklüğü, gücü ve de dayanıklılığı antrenmanlara bağlı olarak artırılabilmektedir.

İnsan vücudu oldukça sistematik ve kompleks bir yapıda çalışmaktadır. Bilim insanları, insan vücudunun sahip odluya yapıyı mükemmel olarak değerlendirilmektedir. Öyle ki, vücutta bulunan her organ ve sistemin bir görevi bulunur ve insanlar bu şekilde sağlıklı yaşamlarına devam ederler. Bütün bu sistemler aynı zamanda birbirlerine de ihtiyaç duymaktadır. Örnek vermek gerekirse, yürüme eylemi için kas sistemine ihtiyaç duyulmaktadır. Vücutta bulunan kasların içerisinde ortalama olarak 6 milyar civarında kas lifi bulunmaktadır. Bu kas lifleri sayesinde, konuşma, nefes alma, araç kullanma, gözleri hareket ettirme, yürüme, su içme ve boynu çevirme gibi hareketler gerçekleştirilir. Bakıldığında bu hareketler, insanların günlük yaşamda en çok kullanmış olduğu hareketlerdir.

Kaslar, kas liflerinin bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Yürüme eylemi, kemikler ve de kaslar arasında gerçekleşen özel bir bağ sayesinde gerçekleşmektedir. Eğer bu bağ olması gerekenden daha sıkı olursa, kaslar hareket etme olanağı bulamaz. Eğer gevşek olursa, kemikler kastan ayrılmaktadır. Yürüme eylemi gerçekleştiği sırada, vücutta çalışan kas sayısı 100’?e yakındır. Harcanan enerji ise, bu kadar fazla kasın aynı anda çalışmasına rağmen oldukça azdır. Kişilerin yapmış olduğu hareketlerde ya da vücutta gerçekleşen eylemlerde, kas liflerinin bir devreye girme sırası bulunmaktadır. Bu lifler, kendi sıralarına göre devreye girerek eylemi gerçekleştirirler.

Günümüzde vücut geliştirme, oldukça gelişmiş ve ilgi duyulan bir spor haline gelmiştir. Vücut geliştirme esnasında, kasların gelişmesi hedeflenmektedir. Eğer bir kişi ağırlık çalışması yapıyorsa, ne kadar tekrar yaparsa kas lifleri o kadar etkilenmektedir. Kişi az sayıda tekrar yaptığı takdirde, kaslardaki beyaz kas liferinin artmasına neden olurken, çok sayıda tekrar yaparsa kırmızı kas liflerinde bir artış meydana gelmektedir. Bu açıdan bakıldığında, ağırlık çalışması yapan bir birey hacim kazanmak ve de kas yapmak isterse beyaz kas liflerini artırmak zorundadır. Vücut geliştirme esnasında, kasların kondisyonunu artırmak verimlilik açısından oldukça önemlidir. Beyaz ve kırmızı kas lifleri farklı amaçlara hizmet etmektedir. Yapılan çalışmalarla birinin sayısı artarken, birinin sayısı ise azalmaktadır. Bu nedenle eğer bir kişi vücut geliştirmek istiyorsa, bunu kesinlikle bir uzmana danışarak yapmalıdır. Yoksa kas liflerinden istenilen şekilde verim alınamamaktadır.

Sözlükte "lif" ne demek?

1. Çok ince ve uzun parça.
2. Yıkanmak için kullanılan bitki telleri demeti ya da bu amaçla türlü ipliklerden yapılmış örgü.
3. Tel.

Lif kelimesinin ingilizcesi

[LIF] adj. fibroid, fibrous
n. fiber, fibre, string, thread, staple, washcloth, filament, film
Köken: Arapça

Son eklenenler

ıvs

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç